De koude oorlog

Deze blog is een dubbele, hij staat zowel hier als op de digitale klas van Duits.
Na de tweede wereldoorlog braken er eigenlijk overal opnieuw conflicten uit. Landen die onafhankelijk wilden worden begonnen te dekoloniseren, wat gepaard ging met opnieuw bittere gevechten. Voormalige bondgenoten als Amerika en de Sovjetunie begonnen zichtbaar tegen elkaar op te bieden.

De spanningen tussen deze twee machten liepen hoog op. Een kernwapenwedloop, waarin beide kampen voldoende arsenaal bezaten om een paar keer de wereld te vernietigen (je zou zeggen één keer is genoeg), hield de wereld een kleine veertig jaar in angst gevangen.

Om een buffer te hebben tussen het communistische oosten en het kapitalistische westen, werd Duitsland in tweeën gedeeld door een prikkeldraad versperring en in 1961 werd er zelfs een fysieke dubbele muur gebouwd. Berlijn, dat verder in het oosten lag, werd ook in twee helften verdeeld. De BRD en de DDR. West Duitsland werd in drie sektoren verdeeld en bestuurd door Engeland, Frankijk en de VS. De russen kregen het deel in het oosten. Hetzelfde gebeurde met de stad Berlijn.

De russen hebben Berlijn een tijdje van de rest van de wereld afgezonderd, er moesten zelfs voedselpakketten worden gegooid omdat mensen geen eten meer hadden. De vliegtuigen die een paar jaar daarvoor de stad hadden gebombardeerd, werden nu gebruikt om noodpakketten te laten vallen achter de hekken. Ze werden dan nu ook Rosinen-bomber genoemd. Rozijnen in plaats van bommen.

De russen durfden deze vliegtuigen niet aan te vallen, ook al dreigden ze daar wel steeds mee...

Ongeacht of er families of wijken werden gescheiden van elkaar, er werd gewoon een lijn getrokken en dat was dat. Na jarenlange indoctrinatie onder het hakenkruis, werden de mensen in het westen opnieuw opgevoed door de Amerikanen, de mensen in het oosten werden opnieuw veertig jaar lang gehersenspoeld door de Russen. Het Duitse volk splitste zich... De hierna volgend film geeft ook een beeld van hoe dat er daadwerkelijk uitzag.Alle films zijn overigens Duitstalig. Na de zogenaamde val van de muur, in 1989, moesten de Oostduitsers weer opnieuw gaan nadenken over hoe de wereld eigenlijk werkte.

Tot op de dag van vandaag is het oostelijk deel van Duitsland vergrijsder en armer, mensen hebben nog steeds moeite om zich aan te passen aan de nieuwe situatie.

Sommigen verlangen zelfs terug naar vroeger, toen de DDR nog bestond, of zelfs nog verder terug, naar de tijd van Hitler.
Duitsland kent drie grote thema's in de Literatuur. De liefde, zoals overal, de oorlogen en die scheiding van die twee volksdelen...

Lebensborn.

Om de absurditeit van bepaalde dictaturen te benadrukken wil ik kort jullie aandacht vestigen op het erfelijkheidsproject van de nationaalsocialisten dat Lebensborn werd genoemd. De Duitsers gingen hierbij absurd ver in het proberen prenataal de nakomelingen van de Duitsers te beïnvloeden.
Het doel was om via een speciaal geboortestimuleringsprogramma zoveel mogelijk echte ariërs te verwekken. Soms door gedwongen huwelijken tussen de perfecte Duitse jongen en het perfecte Duitse meisje. Blond, blauwe ogen en minimaal 1 meter 75. Soms werden hiervoor ook meisjes gebruikt uit de overwonnen Scandinavische gebieden, de meisjes werden al dan niet vrijwillig gekoppeld aan Duitse soldaten....
Kinderen die al geboren waren met deze juiste "raskenmerken", maar helaas de verkeerde ouders (bijvoorbeeld Pools of half-joods! ) hadden, werden uit huis geplaatst en door "goede" (Duitse) ouders geadopteerd en opgevoed. Er waren, zeker toen er veel mannen aan het front waren en er een overschot aan vrouwen was, op deze manier ook veel kindertehuizen ontstaan waar kinderen (door één donor bij meerdere draagmoeders verwekt in het kader van de wetenschap) zonder ouders werden opgevoed en opgeleid tot goede militairen. Veel Duitse kinderen wisten na de oorlog dan ook niet wie hun biologische ouders waren of door wie ze waren opgevoed, omdat de dossiers werden vernietigd vlak voor de capitulatie. Zo kwamen ze soms ook in andere landen terecht, waar ze pas op latere leeftijd er achter kwamen wat er nu eigenlijk in hun jeugd was gebeurd...

De beeldkwaliteit van deze aflevering is niet daverend. Eén van de mensen is verrassend genoeg zeer in zijn sas met het idee dat hij uit dit project geboren is.
Eén van de kloosters in Nijmegen is oorspronkelijk ook aangewezen om een Nederlandse vestiging van een Lebensborn-tehuis te worden, Heim Gelderland, maar daar is niets van gekomen omdat de Duitsers zich hier sneller dan gedacht moesten terugtrekken.

Dictaturen en massabewegingen.

Dictaturen hebben een aantal karakteristieke kenmerken, ongeacht of ze links of rechts van signatuur zijn.

1. Ze worden meestal geleid door een sterke man (soms met een sterke vrouw erachter of er naast, maar zoals de traditie het vereist is het mannetje doorgaans belangrijker) .
2. Ze worden meestal gepresenteerd als een militaire, uniforme samenleving, waarin iedereen gelijk zou moeten zijn.
3. Ze leggen altijd de nadruk op het belang van de eigen natie, het buitenland is altijd "eng en vijandig".
4. Ze worden door propaganda en censuur sterk gecontroleerd door een kleine groep mensen.

Dit houdt doorgaans in dat na verloop van tijd, meestal na een revolutie met een dictatuur als gevolg, niemand nog vrij is. Het uniforme karakter van de samenleving neemt soms absurde vormen aan. Zo wilden de nationaalsocialisten dat alle mensen op dezelfde plek op vakantie gingen. Een mooi voorbeeld van zo'n moderne vakantiekolonie is Prora, een megahotel voor de jonge arbeidersbeweging "Kraft durch Freude", waar je lid van kon worden als je nog alleenstaand was, maar te oud voor de Hitlerjugend of Mädchenbund. Later mochten ook gezinnen lid worden van deze club. Kraft durch Freude organiseerde groepsreizen en had ook een cruiseschip, de "Wilhelm Gustloff", maar dat werd al snel ingezet als hospitaalschip en om vluchtelingen te vervoeren...In die hoedanigheid wordt het getorpedeerd door de Russen in 1945.

Sorry voor de marsmuziek in het tweede filmfragment, ik weet ook niet wat dat steeds is met Duitse oorlogfilms en marsmuziek...

Het volgende fragment gaat over de opvarenden en de ondergang van de Wilhelm Gustloff. Als je daar meer over wilt weten is het boek "In Krabbengang" van Günther Grass een aanrader. Hierin wordt ook uitgelegd wie Wilhelm Gustloff is. Voor mensen die Duits volgen bij mij op havo/vwo niveau is dat ook een mooie titel om op je lijst te zetten!

De eerste wereldoorlog

Er waren een aantal landen die duidelijke nationalistische tendenzen hadden, ze wilden steeds meer gebied.
Dit kan natuurlijk nooit lang goed gaan.
De belangrijkste redenen voor het uitbreken van deze oorlog, naast algemene onnozelheid waarvan je eigenlijk hoopt dat we die ooit nog eens zouden kunnen kwijtraken, zijn kort samengevat:

1. De moord op Franz Ferdinand (niet de band), de troonopvolger voor Oostenrijk, dit was eigenlijk meer een aanleiding die gebruikt werd om te beginnen met iets dat al langer broeide....Er was ondertussen een groot wapenarsenaal opgebouwd en er waren enorme legers.
2. De oude bondgenootschappen waren erg zwak, afspraken werden niet meer nagekomen. Men was er van overtuigd dat dit zou gaan als altijd: een korte felle oorlog, gebied zou van eigenaar wisselen en dan was het weer vrede, zoals vroeger tijdens Napoleon, oorlog als legitiem middel om je gebied uit te breiden.

Deze oorlog gaat de geschiedenis in als de oorlog met de meeste nieuwe gadgets: chemische oorlogvoering, sneller transport, snellere communicatiemiddelen, en betere wapens.
Terwijl de officieren van de verschillende kanten met elkaar overlegden, als betrof het een vorm van Stratego, moesten hun troepen met elkaar vechten in de loopgraven. Het was een wrede en naar later bleek zinloze oorlog.
De Eerste Wereldoorlog heette eigenlijk de Grote Oorlog. Het was de eerste keer dat er zoveel landen met elkaar overhoop lagen, met zoveel slachtoffers. Eigenlijk was men na de Vrede van Versailles er van overtuigd dat dit nooit meer zou gebeuren. Na 1945 moest men erkennen dat dit was mislukt en kregen beide conflicten een nieuwe naam; de Eerste en de Tweede Wereldoorlog...

Kinderarbeid.

De film Daens laat een goed beeld zien van hoe kinderarbeid in de praktijk werkte.
Door het ontbreken van een eerlijke inspectie en door de slechte reactie van werkgevers op de aandacht die herhaaldelijk werd gevestigd op de slechte en gevaarlijke arbeidsomstandigheden, ontstond er veel onrust in de samenleving.
Arbeiders werden mondiger, kwamen steeds vaker in opstand.
Hierdoor werd de vakbeweging en het ontstaan van linkse politieke partijen, die zich bezighielden met sociale kwesties, wel sterk gestimuleerd.
Het volgende fragment is uit de film Daens, en laat het begin van een arbeidersopstand zien na het verongelukken van een kind op de fabrieksvloer, maar ook de onmacht van de mensen en de harde onverschilligheid van de overheid...

Een andere online docent

Bij het zoeken naar materiaal over de politieke stromingen kwam ik deze meneer tegen, die toevallig allerlei filmpjes online heeft gezegd over de onderwerpen van hoofdstuk 8 / Feniks.
Mocht je een keer een samenvatting nodig hebben, dit is een niet heel erg spannend maar duidelijk en oerdegelijk alternatief!

Op stoom!

Dat is de titel van hoofdstuk 8 en zegt precies waar het op neerkomt.
Europa raakt in een stroomversnelling omdat ze in rap tempo industrialiseert, en doet dit ook letterlijk met de techniek van stoommachines.
Maar niet alleen in industrieel opzicht verandert Europa snel.
Allerlei politieke bewegingen komen op.
Van liberalisme, tot socialisme, zelfs nieuwe dictatoriale regimes komen op.
Schrijvers die nu of na het uitbreken van deze industriële revolutie geboren worden, zoals George Orwell, zullen later, zo rond de eerste en tweede wereldoorlog, schrijven over de angsten en zorgen die hiermee gepaard gingen.
Maar de stoom is het meest prominent in deze tijd.
Het maakt alles sneller want meer productie, er zijn minder mensen nodig met alle gevolgen en politieke onrust van dien, en geeft ondernemers de kans om zich letterlijk overal te vestigen, niet meer naast een rivier...
Waterkracht was altijd de belangrijkste vorm van energie opwekken geweest.

Allerlei nieuwe uitvindingen uit die tijd gebruiken we inmiddels niet veel meer omdat ze te maf of te gevaarlijk waren. Ze werden soms alleen maar gebouwd "omdat het kon"...

Maar om eerlijk te zijn werden vreemde bruggen zoals deze "transporterbridge" gebouwd omdat de oever niet geschikt was voor een lange aanloop.
Een brug bouwen dus als er eigenlijk te weinig ruimte is om twee aanvoerwegen aan te leggen, maar wel genoeg staal om een constructie pal aan het water aan te leggen.
Een goed overzicht van deze tijd vind je ook op deze site: Blik op de wereld.