De eerste wereldoorlog

Er waren een aantal landen die duidelijke nationalistische tendenzen hadden, ze wilden steeds meer gebied.
Dit kan natuurlijk nooit lang goed gaan.
De belangrijkste redenen voor het uitbreken van deze oorlog, naast algemene onnozelheid waarvan je eigenlijk hoopt dat we die ooit nog eens zouden kunnen kwijtraken, zijn kort samengevat:

1. De moord op Franz Ferdinand (niet de band), de troonopvolger voor Oostenrijk, dit was eigenlijk meer een aanleiding die gebruikt werd om te beginnen met iets dat al langer broeide....Er was ondertussen een groot wapenarsenaal opgebouwd en er waren enorme legers.
2. De oude bondgenootschappen waren erg zwak, afspraken werden niet meer nagekomen. Men was er van overtuigd dat dit zou gaan als altijd: een korte felle oorlog, gebied zou van eigenaar wisselen en dan was het weer vrede, zoals vroeger tijdens Napoleon, oorlog als legitiem middel om je gebied uit te breiden.

Deze oorlog gaat de geschiedenis in als de oorlog met de meeste nieuwe gadgets: chemische oorlogvoering, sneller transport, snellere communicatiemiddelen, en betere wapens.
Terwijl de officieren van de verschillende kanten met elkaar overlegden, als betrof het een vorm van Stratego, moesten hun troepen met elkaar vechten in de loopgraven. Het was een wrede en naar later bleek zinloze oorlog.
De Eerste Wereldoorlog heette eigenlijk de Grote Oorlog. Het was de eerste keer dat er zoveel landen met elkaar overhoop lagen, met zoveel slachtoffers. Eigenlijk was men na de Vrede van Versailles er van overtuigd dat dit nooit meer zou gebeuren. Na 1945 moest men erkennen dat dit was mislukt en kregen beide conflicten een nieuwe naam; de Eerste en de Tweede Wereldoorlog...

Kinderarbeid.

De film Daens laat een goed beeld zien van hoe kinderarbeid in de praktijk werkte.
Door het ontbreken van een eerlijke inspectie en door de slechte reactie van werkgevers op de aandacht die herhaaldelijk werd gevestigd op de slechte en gevaarlijke arbeidsomstandigheden, ontstond er veel onrust in de samenleving.
Arbeiders werden mondiger, kwamen steeds vaker in opstand.
Hierdoor werd de vakbeweging en het ontstaan van linkse politieke partijen, die zich bezighielden met sociale kwesties, wel sterk gestimuleerd.
Het volgende fragment is uit de film Daens, en laat het begin van een arbeidersopstand zien na het verongelukken van een kind op de fabrieksvloer, maar ook de onmacht van de mensen en de harde onverschilligheid van de overheid...

Een andere (online) docent

Bij het zoeken naar materiaal over de politieke stromingen kwam ik deze meneer tegen, die toevallig allerlei filmpjes online heeft gezegd over de onderwerpen van hoofdstuk 8 / Feniks.
Mocht je een keer een samenvatting nodig hebben, dit is een duidelijk en oerdegelijk alternatief voor mijn uitleg!

Op stoom!

Dat is de titel van hoofdstuk 8 en zegt precies waar het op neerkomt.
Europa raakt in een stroomversnelling omdat ze in rap tempo industrialiseert, en doet dit ook letterlijk met de techniek van stoommachines.
Maar niet alleen in industrieel opzicht verandert Europa snel.
Allerlei politieke bewegingen komen op.
Van liberalisme, tot socialisme, zelfs nieuwe dictatoriale regimes komen op.
Schrijvers die nu of na het uitbreken van deze industriële revolutie geboren worden, zoals George Orwell, zullen later, zo rond de eerste en tweede wereldoorlog, schrijven over de angsten en zorgen die hiermee gepaard gingen.
Maar de stoom is het meest prominent in deze tijd.
Het maakt alles sneller want meer productie, er zijn minder mensen nodig met alle gevolgen en politieke onrust van dien, en geeft ondernemers de kans om zich letterlijk overal te vestigen, niet meer naast een rivier...
Waterkracht was altijd de belangrijkste vorm van energie opwekken geweest.

Allerlei nieuwe uitvindingen uit die tijd gebruiken we inmiddels niet veel meer omdat ze te maf of te gevaarlijk waren. Ze werden soms alleen maar gebouwd "omdat het kon"...

Maar om eerlijk te zijn werden vreemde bruggen zoals deze "transporterbridge" gebouwd omdat de oever niet geschikt was voor een lange aanloop.
Een brug bouwen dus als er eigenlijk te weinig ruimte is om twee aanvoerwegen aan te leggen, maar wel genoeg staal om een constructie pal aan het water aan te leggen.
Een goed overzicht van deze tijd vind je ook op deze site: Blik op de wereld.

Salons en revoluties.

De dames die genoeg geld hadden richten hun eigen leesclubjes op. In deze salons nodigden ze schrijvers en filosofen uit die hun verhaal kwamen houden.

Mensen als Rousseau en Voltaire gingen graag op deze uitnodigingen in. Zo kwamen ze in contact met andere rijke vrouwen, zoals Koningin Marie Antoinette zelfs, maar ook de maitresses van haar schoonvader Lodewijk de 15e, Madame de Pompadour en Madame du Barry (die allemaal aan het hof woonden en daar hun "Salons" hielden). Ze mochten een paar dagen blijven logeren en mee eten in de weelderige huizen van hun gastvrouwen, niet verkeerd dus...
Over Marie Antoinette: Link. Getrouwd met Lodewijk de 16e en slachtoffer van de huwelijkspolitiek van haar Oostenrijkse moeder, want ze wordt onthoofd. Er is over haar een film gemaakt in 2006 met Kirsten Dunst in de hoofdrol, erg fraai en erg historisch getrouw! Ik kon helaas geen stukjes film insluiten maar de link gaat naar "you tube" en daar staat de hele film in stukjes op! Deze stukjes film zijn overigens allemaal in het engels.

Tijdens deze periode vonden verschillende revoluties plaats. De Amerikaanse en de Franse.
De Amerikaanse revolutie was vooral traumatisch voor de Britten. Die raakten hun grootste kolonie kwijt. De Verlichting gaf voeding aan het ontstaan van een aantal nieuwe theorieën. Mensen als de brit John Locke, die eigenlijk de grondlegger is van het staatsbestel van de Verenigde Staten, waardoor de onafhankelijkheidsoorlog was ontstaan, sprak over de natuurlijke staat van de mens, die in eerste instantie naar vrijheid streeft, maar daar kon je best politieke consequenties uit trekken. 
De Franse revolutie had zeer diepe wonden geslagen in de Franse samenleving. 
Vooral omdat je die eerste revolutie als verloren kunt beschouwen. Het ancien regime werd afgeschaft maar vervolgens door Napoleon gewoon weer opnieuw in de praktijk gebracht. Er was nog een revolutie nodig om opnieuw een republiek op te richten. In Nederland ligt de handel stil omdat de stadhouders van Oranjes en Engeland in een zeestrijd verwikkeld zijn met elkaar. En omdat de burgers van Nederland, als er toch geen echt koningshuis is, zelf een republiek willen oprichten naar Frans voorbeeld

De Verlichting

In deze periode neemt de wetenschap nog wat grotere stappen.
Meestal denken we aan kunstenaars, filosofen en uitvinders van bijvoorbeeld de zwaartekracht.
Maar nederland kent zijn eigen verlichte denker.
Eise Eisinga.
Hij bouwde een planetarium in zijn huis, zeer tot onvrede van zijn vrouw.

Hij heeft moeten vluchten tijdens de Patriottentijd.
In die tussentijd heeft een vriend op het planetarium gepast.
De prinsgezinden hebben echter niets stukgemaakt, wellicht omdat ze het niet wisten.

De beruchte VOC-mentaliteit

De zeventiende eeuw heeft een grote culturele uitwisseling en economische groei gekend, voor bepaalde groepen in de samenleving, zoals het volgende filmpje laat zien.

Uit deze periode is de naam Piet Hein misschien wel de bekendste.
Zoals het goede piraten betaamt werd er nogal wat afgevochten en geroofd onderling, inspirerend tot dit wanstaltige patriotische lied waarvan vooral de tekst wel interessant is.

Dit lied wordt nog zo vaak ten gehore gebracht op braderieën (jaarmarkten) en in straatorgels, dat je niet anders kan dan concluderen dat veel Nederlanders trots zijn op onze VOC-mentaliteit.
De downside van dit verhaal is dus vooral de manier waarop we die rijkdom hebben verworven, over de rug van massa's mensen die we als slaaf op de plantages hebben laten werken.
De film "Amistad" laat zien hoe mensen werden gedegradeerd tot "goederen" aan boord van zo'n schip, maar ook dat er een beweging op gang aan het komen was om de slavernij af te schaffen, het abolitionisme.

Het heeft echter tot deze eeuw geduurd voordat Nederland hier überhaupt stelling in nam.
Er is nu een monument, en Nederland heeft inmiddels al verschillende keren excuses aangeboden voor haar koloniale activiteiten...