Godsdienst en meer in het oude Egypte.

Het oude Egypte is de periode die loopt tot aan de veroveringscampagnes door Alexander de Grote. Terwijl wij nog deels in onze prehistorie zaten, een periode waarin wij ons bij elke knol die wij uitgroeven afvroegen of het te eten was, bouwden culturen als de Azteken en Egyptenaren tempels, piramides en irrigatiewerken, hadden ze de waterklok en katrollen uitgevonden en hielden zij zich bezig met wiskunde en astrologie. Wij zochten nog net geen grot meer om in te overleven.... 

De Egyptische cultuur is een polytheïstische. Dat betekent dat er nogal veel goden en godinnen worden aanbeden. De reden voor het aanbidden van iets of iemand ligt in het feit dat we veel dingen niet kunnen plaatsen. Dat speelde vooral in de prehistorie een grote rol in de ontwikkeling van het denken van mensen. Omdat onze hersens dat toch blijven proberen, geven we daar beelden aan, hebben we daar ideeën over, en die geven we een naam. Godsdiensten maken we zelf. We zien de werkelijkheid, die we niet altijd snappen, en projecteren daar een laagje over heen. We zien verschijningen in de natuur maar ook in levenloze objecten die we menselijke kwaliteiten toedichten, dat doen we nu eenmaal. We zien vormen en structuren, en die geven we een naam. 

We koppelen er een persoon aan (god van de donder, god van de bliksem) en zodra onze taal zich en ons ontwikkelt, schrijven we er kennelijk vaak een boek over. We bedenken regels, rituelen en straffen, allemaal over iets dat we zelf bedacht hebben. Omdat dit ook een manier kan zijn om een samenleving te organiseren. Dat is religie, en dat is dus een menselijke aangelegenheid, geen bovennatuurlijke. Goden en godinnen staan altijd ergens symbool voor, voor een abstracte gedachte die iemand ooit heeft gekoesterd. Dat ze vaak terugvoeren op echte basisbehoeftes (voortplanting, veiligheid, zorgen over leven en dood) verklaart waarom iedere cultuur een setje van goden kent voor deze onderwerpen.

Totdat iemand bedacht dat al die setjes met regels en rituelen gemakkelijker en compacter kunnen. Als priesters en koningen (farao's) besluiten dat ze hun krachten gaan bundelen, en dan liefst onder één priesterorde (en één godheid, en dat heet dan monotheïsme) want dat maakt het gemakkelijker om de rest aan te sturen....Sinds die tijd is er altijd een duidelijk verbond geweest tussen de staat en een stelsel van geloofsregels die onze cultuur moeten vertegenwoordigen.

Zover het idee godsdienst in het algemeen.

In het oude Egypte is er sprake van een heleboel ideeën die een personificatie nodig hadden. Goden die betrekking hadden op iets wat je nodig had, of wilde beschermen. 

In dat opzicht werd zelfs de Farao uiteindelijk een god, waarmee tot uitdrukking werd gebracht dat de staat iets was dat beschermd moest worden....

Het belangrijkst was echter de gedachte dat we water nodig hebben om voedsel te verbouwen en dat we uiteindelijk allemaal dood gaan.

De belangrijkste goden (er zijn er ongeveer vijftig) zijn dan ook als volgt: Nun: god van de zee/water (dus ook de Nijl), Ra: god van de zon, Amon: oergod die scheppende kracht heeft, die vaak ook gekoppeld werd aan andere goden als één, Isis: moedergodin, vaak ook gekoppeld aan de Nijl, Horus: valkgod, van de hemelen dus, Osiris: kon uit de dood verrijzen, dus in feite een god voor iedereen die stierf, Seth: god van de woestijn.

Om een idee te geven van de mythologie zoals deze beleefd werd door de Egyptenaren, maar bijvoorbeeld ook later in verschillende basisboeken van ander grote religies terug te vinden is:

In de Egyptische mythologie was de god Seth de broer van Osiris. Hij vermoordde zijn broer en sneed zijn lijf aan stukken die hij over alle nomen (gewesten) van verspreidde. Isis zocht de lichaamsdelen weer bij elkaar maar vond het oog van Osiris niet; deze was opgeslokt door een vis. Zij maakte het oog na uit klei en door haar bedrevenheid en met de magie van Thoth slaagde zij erin om zwanger te worden. Hieruit kwam haar zoon Horus voort. Deze streed met Seth en versloeg hem. 

De koude oorlog

Deze blog is een dubbele, hij staat zowel hier als op de digitale klas van Duits.
Na de tweede wereldoorlog braken er eigenlijk overal opnieuw conflicten uit. Landen die onafhankelijk wilden worden begonnen te dekoloniseren, wat gepaard ging met opnieuw bittere gevechten. Voormalige bondgenoten als Amerika en de Sovjetunie begonnen zichtbaar tegen elkaar op te bieden.

De spanningen tussen deze twee machten liepen hoog op. Een kernwapenwedloop, waarin beide kampen voldoende arsenaal bezaten om een paar keer de wereld te vernietigen (je zou zeggen één keer is genoeg), hield de wereld een kleine veertig jaar in angst gevangen.

Om een buffer te hebben tussen het communistische oosten en het kapitalistische westen, werd Duitsland in tweeën gedeeld door een prikkeldraad versperring en in 1961 werd er zelfs een fysieke dubbele muur gebouwd. Berlijn, dat verder in het oosten lag, werd ook in twee helften verdeeld. De BRD en de DDR. West Duitsland werd in drie sektoren verdeeld en bestuurd door Engeland, Frankijk en de VS. De russen kregen het deel in het oosten. Hetzelfde gebeurde met de stad Berlijn.

De russen hebben Berlijn een tijdje van de rest van de wereld afgezonderd, er moesten zelfs voedselpakketten worden gegooid omdat mensen geen eten meer hadden. De vliegtuigen die een paar jaar daarvoor de stad hadden gebombardeerd, werden nu gebruikt om noodpakketten te laten vallen achter de hekken. Ze werden dan nu ook Rosinen-bomber genoemd. Rozijnen in plaats van bommen.

De russen durfden deze vliegtuigen niet aan te vallen, ook al dreigden ze daar wel steeds mee...

Ongeacht of er families of wijken werden gescheiden van elkaar, er werd gewoon een lijn getrokken en dat was dat. Na jarenlange indoctrinatie onder het hakenkruis, werden de mensen in het westen opnieuw opgevoed door de Amerikanen, de mensen in het oosten werden opnieuw veertig jaar lang gehersenspoeld door de Russen. Het Duitse volk splitste zich... De hierna volgend film geeft ook een beeld van hoe dat er daadwerkelijk uitzag.Alle films zijn overigens Duitstalig. Na de zogenaamde val van de muur, in 1989, moesten de Oostduitsers weer opnieuw gaan nadenken over hoe de wereld eigenlijk werkte.

Tot op de dag van vandaag is het oostelijk deel van Duitsland vergrijsder en armer, mensen hebben nog steeds moeite om zich aan te passen aan de nieuwe situatie.

Sommigen verlangen zelfs terug naar vroeger, toen de DDR nog bestond, of zelfs nog verder terug, naar de tijd van Hitler. Duitsland kent drie grote thema's in de Literatuur. De liefde, zoals overal, de oorlogen en die scheiding van die twee volksdelen...

Dictaturen en massabewegingen.

Dictaturen hebben een aantal karakteristieke kenmerken, ongeacht of ze links of rechts van signatuur zijn.

1. Ze worden meestal geleid door een sterke man of een kleine groep mensen.
2. Ze worden meestal gepresenteerd als een militaire, uniforme samenleving, waarin iedereen gelijk zou moeten zijn.
3. Ze leggen altijd de nadruk op het belang van de eigen natie, het buitenland is altijd "eng en vijandig".
4. Ze worden door propaganda en censuur sterk gecontroleerd door een kleine groep mensen. 
5. Ze leggen geen prioriteit bij het scheiden van de machten, dus dit is vaak niet aan de orde.

Dit houdt doorgaans in dat na verloop van tijd, meestal na een revolutie die zijn eigen kinderen opeet, niemand vrij is. Het uniforme karakter van de samenleving neemt soms absurde vormen aan. Stalin vertrouwde niet eens zijn eigen kinderen. In het communisme werd de gelijkheid erin geslagen. De nationaalsocialisten waren ook erg allergisch voor mensen met andere opvattingen. In beide landen werden de Joden zwaar vervolgd of verdreven. In beide landen werden politieke vijanden in strafkampen opgeborgen of ze verdwenen gewoon.

De nationaalsocialisten wilden in het kader van de gelijkschakeling dat alle mensen op dezelfde plek vakantie vierden. Een mooi voorbeeld van zo'n moderne vakantiekolonie is Prora, een megahotel voor de jonge arbeidersbeweging "Kraft durch Freude", waar je lid van kon worden als je nog alleenstaand was, maar te oud voor de Hitlerjugend of Mädchenbund. Later mochten ook gezinnen lid worden van deze club. Kraft durch Freude organiseerde groepsreizen en had ook een cruiseschip, de "Wilhelm Gustloff", maar dat werd al snel ingezet als hospitaalschip en om vluchtelingen te vervoeren tijdens de tweede wereldoorlog....

In die hoedanigheid wordt het getorpedeerd door de Russen in 1945. Dit mocht dan vervolgens veertig jaar niet herdacht worden in de DDR omdat het een actie uitgevoerd door een "broedervolk" betrof. Als je wilt weten wat indoctrinatie met een volk doet, praat dan eens met Duitse mensen uit het Oosten van Duitsland. Die hebben eerst te horen gekregen dat het Derde Rijk de heilstaat was en daarna dat de Sovjet Unie de enige ware weg was. Op het denken van iets anders stonden onder beide regimes zware straffen.

Het volgende fragment gaat over de opvarenden en de ondergang van de Wilhelm Gustloff. Als je daar meer over wilt weten is het boek "In Krabbengang" van Günther Grass een aanrader. Hierin wordt ook uitgelegd wie Wilhelm Gustloff is. Voor mensen die Duits volgen bij mij op havo/vwo niveau is dat ook een geoorloofde VWO-titel om op je lijst te zetten!

De eerste wereldoorlog

Er waren een aantal landen die duidelijke nationalistische tendenzen hadden, ze wilden steeds meer gebied.
Dit kan natuurlijk nooit lang goed gaan.
De belangrijkste redenen voor het uitbreken van deze oorlog, naast algemene onnozelheid waarvan je eigenlijk hoopt dat we die ooit nog eens zouden kunnen kwijtraken, zijn kort samengevat:

1. De moord op Franz Ferdinand (niet de band), de troonopvolger voor Oostenrijk, dit was eigenlijk meer een aanleiding die gebruikt werd om te beginnen met iets dat al langer broeide....Er was ondertussen een groot wapenarsenaal opgebouwd en er waren enorme legers.
2. De oude bondgenootschappen waren erg zwak, afspraken werden niet meer nagekomen. Men was er van overtuigd dat dit zou gaan als altijd: een korte felle oorlog, gebied zou van eigenaar wisselen en dan was het weer vrede, zoals vroeger tijdens Napoleon, oorlog als legitiem middel om je gebied uit te breiden.

Deze oorlog gaat de geschiedenis in als de oorlog met de meeste nieuwe gadgets: chemische oorlogvoering, sneller transport, snellere communicatiemiddelen, en betere wapens.
Terwijl de officieren van de verschillende kanten met elkaar overlegden, als betrof het een vorm van Stratego, moesten hun troepen met elkaar vechten in de loopgraven. Het was een wrede en naar later bleek zinloze oorlog.
De Eerste Wereldoorlog heette eigenlijk de Grote Oorlog. Het was de eerste keer dat er zoveel landen met elkaar overhoop lagen, met zoveel slachtoffers. Eigenlijk was men na de Vrede van Versailles er van overtuigd dat dit nooit meer zou gebeuren. Na 1945 moest men erkennen dat dit was mislukt en kregen beide conflicten een nieuwe naam; de Eerste en de Tweede Wereldoorlog...

Kinderarbeid.

De film Daens laat een goed beeld zien van hoe kinderarbeid in de praktijk werkte.
Door het ontbreken van een eerlijke inspectie en door de slechte reactie van werkgevers op de aandacht die herhaaldelijk werd gevestigd op de slechte en gevaarlijke arbeidsomstandigheden, ontstond er veel onrust in de samenleving.
Arbeiders werden mondiger, kwamen steeds vaker in opstand.
Hierdoor werd de vakbeweging en het ontstaan van linkse politieke partijen, die zich bezighielden met sociale kwesties, wel sterk gestimuleerd.
Het volgende fragment is uit de film Daens, en laat het begin van een arbeidersopstand zien na het verongelukken van een kind op de fabrieksvloer, maar ook de onmacht van de mensen en de harde onverschilligheid van de overheid...

Een andere (online) docent

Bij het zoeken naar materiaal over de politieke stromingen kwam ik deze meneer tegen, die toevallig allerlei filmpjes online heeft gezegd over de onderwerpen van hoofdstuk 8 / Feniks.
Mocht je een keer een samenvatting nodig hebben, dit is een duidelijk en oerdegelijk alternatief voor mijn uitleg!

Op stoom!

Dat is de titel van hoofdstuk 8 en zegt precies waar het op neerkomt.
Europa raakt in een stroomversnelling omdat ze in rap tempo industrialiseert, en doet dit ook letterlijk met de techniek van stoommachines.
Maar niet alleen in industrieel opzicht verandert Europa snel.
Allerlei politieke bewegingen komen op.
Van liberalisme, tot socialisme, zelfs nieuwe dictatoriale regimes komen op.
Schrijvers die nu of na het uitbreken van deze industriële revolutie geboren worden, zoals George Orwell, zullen later, zo rond de eerste en tweede wereldoorlog, schrijven over de angsten en zorgen die hiermee gepaard gingen.
Maar de stoom is het meest prominent in deze tijd.
Het maakt alles sneller want meer productie, er zijn minder mensen nodig met alle gevolgen en politieke onrust van dien, en geeft ondernemers de kans om zich letterlijk overal te vestigen, niet meer naast een rivier...
Waterkracht was altijd de belangrijkste vorm van energie opwekken geweest.

Allerlei nieuwe uitvindingen uit die tijd gebruiken we inmiddels niet veel meer omdat ze te maf of te gevaarlijk waren. Ze werden soms alleen maar gebouwd "omdat het kon"...

Maar om eerlijk te zijn werden vreemde bruggen zoals deze "transporterbridge" gebouwd omdat de oever niet geschikt was voor een lange aanloop.
Een brug bouwen dus als er eigenlijk te weinig ruimte is om twee aanvoerwegen aan te leggen, maar wel genoeg staal om een constructie pal aan het water aan te leggen.
Een goed overzicht van deze tijd vind je ook op deze site: Blik op de wereld.